4 Nguyên nhân chính gây bệnh tiêu chảy, bạn đã biết chưa?

  • bởi
benh crohn

Tiêu chảy là một trong những bệnh lý thuộc hệ tiêu hóa rất thường gặp. Bệnh có thể xảy ra ở bất cứ độ tuổi nào và bất kỳ giới tính nào. Mức độ của bệnh có thể từ nhẹ đến nặng và nguy hiểm đến tính mạng. Chính vì vậy, đối với bệnh lý này, chúng ta không nên chủ quan mà nên điều trị ngay từ đầu. Bài viết sau đây sẽ trình bày rõ hơn về bệnh lý này để bạn đọc cùng tham khảo.

1. Định nghĩa bệnh tiêu chảy

Bệnh tiêu chảy được Tổ chức Y tế Thế giới định nghĩa khi người bệnh có số lần đi phân lỏng nhiều hơn ba lần mỗi ngày. Hoặc bệnh nhân đó đi tiêu nhiều phân hơn lúc khỏe mạnh bình thường. Tiêu chảy cấp tính được Tổ chức Vị tràng học Thế giới (World Gastroenterology Organisation) định nghĩa là tiêu phân lợn cợn hoặc phân lỏng liên tục một cách bất thường kéo dài gần 2 tuần.

Bệnh tiêu chảy
Bệnh tiêu chảy

2. Nguyên nhân gây bệnh

Nguyên nhân gây ra bệnh được chia thành 2 nhóm cấp tính và mãn tính.

2.1. Tiêu chảy cấp tính

Nhiễm vi khuẩn: do các loại vi khuẩn đường ruột thâm nhập vào tế bào niêm mạc ruột. Chẳng hạn như Shigella Salmonella, E. coli xâm nhập. Bên cạnh đó, còn do các loại vi khuẩn tuy không xâm nhập nhưng tiết ra nội độc tố kích thích sự tăng bài tiết ở ruột (Vibrio cholerae, E.coli, S.aureus…).

Vi khuẩn E.Coli
Vi khuẩn E.Coli

Nguyên nhân thứ hai là nhiễm virus: một số virus đường ruột gây bệnh kèm theo hội chứng nhiễm trùng (Rotavius, Norwalkvirus). Ngoài ra, nhiều loại ký sinh trùng đường ruột cũng có thể gây bệnh như: amip và Giardia lamblia.

Các nguyên nhân khác bao gồm:

  • Nhiễm độc kim loại nặng như thủy ngân, Asen, chì, thuốc bảo vệ thực vật,…
  • Dạ dày ruột bị dị ứng với thực phẩm.
  • Sự lạm dụng thuốc nhuận tràng
  • Dùng kháng sinh kéo dài, nguyên nhân này là do sự mất cân bằng giữa vi khuẩn có lợi và vi khuẩn có hại trong đường ruột.

Theo thống kê, trẻ em thường mắc bệnh nhiều nhất là do nhiễm Rotavirus, chiếm đến 40% các trường hợp tiêu chảy ở trẻ dưới 5 tuổi. Tuy nhiên, những khách du lịch phần lớn bị bệnh là do nhiễm khuẩn. Các loại độc chất như độc chất từ nấm và thuốc cũng có thể gây bệnh.

Rotavirus
Rotavirus

2.2. Tiêu chảy mãn tính

Tiêu chảy mãn tính thường là do mắc các bệnh lý mãn tính ảnh hưởng đến ruột.

Các nguyên nhân phổ biến gồm có:

  • Viêm loét đại trực tràng.
  • Bệnh Crohn.
  • Viêm ruột mãn tính.
  • Hội chứng ruột kích thích (IBS).
  • Tình trạng không dung nạp axít mật,…

Những trường hợp bệnh mãn tính ở trẻ em dưới 3 tuổi có thể xảy ra mà không có nguyên nhân cụ thể rõ ràng, chưa xác định được nguyên nhân cụ thể. Bệnh lý này được này gọi là tiêu chảy vô căn ở trẻ em.

Bệnh Crohn
Bệnh Crohn

3. Triệu chứng bệnh

Triệu chứng thường gặp của bệnh bao gồm:

  • Đi tiêu liên tục, phân lỏng, có thể kèm theo chất nhầy, có máu trong phân.
  • Đau quặn bụng trong trường hợp bệnh lỵ amip, lỵ trực trùng.
  • Mót rặn.
  • Phân có thể có màu trắng đục, lợn cợn như nước vo gạo trong trường hợp bệnh tả.
  • Có thể có sốt, đôi khi sốt cao kèm rét run.

Những triệu chứng kèm theo:

  • Mệt mỏi, lừ đừ, mặt hốc hác.
  • Buồn nôn, nôn do toan hóa máu vì mất các chất điện giải.
  • Khát nước từ ít đến nhiều.
  • Da có thể khô đến nhăn nheo, mất độ đàn hồi bình thường của da.
  • Mắt trũng vì mất nước.
  • Huyết áp bình thường hoặc hạ khi mất nước nhiều.
  • Mạch nhanh.
  • Nước tiểu giảm trong những trường hợp đi tiêu nhiều lần.
  • Tay chân lạnh.
Mắt trũng do mất nước
Mắt trũng do mất nước

4. Điều trị bệnh

4.1. Bù nước điện giải

Các dung dịch làm ở nhà như nước cơm pha muối, súp gà và rau củ kết hợp muối, sữa chua pha muối,… cũng có thể được dùng cho người bệnh. Có thể pha vào mỗi lít nước dung dịch gạo rang từ ½ đến một thìa cà phê muối. Hoặc 1 lít dung dịch ngũ cốc hòa với nửa đến 1 thìa cà phê muối.

Trẻ em nhỏ hơn 5 tuổi không nên dùng nước đường đơn hoặc nước trái cây với lượng lớn. Vì những loại dung dịch này có thể làm cho tình trạng mất nước trở nên nặng hơn.

Goi oresol
Gói Oresol

Một chế phẩm bù nước điện giải được bán rộng rãi tại các nhà thuốc đó chính là bột ORS hay Oresol. Pha 1 gói Oresol với 1 lít nước chính. Người lớn và trẻ > 10 tuổi: Uống tùy theo nhu cầu của cơ thể, tối đa 2 lít dịch trong 1 ngày. Trẻ từ 2 đến 10 tuổi: Uống mỗi lần 100 – 200ml cho mỗi lần đi tiêu. Trẻ nhỏ dưới 2 tuổi: 50 đến 100 ml cho mỗi lần đi tiêu.

4.2. Các loại thuốc cầm tiêu chảy

Những thuốc chứa hoạt chất Bismuth sẽ giúp giảm số lần đi tiêu hầu hết khách du lịch mắc bệnh. Tuy nhiên, hoạt chất này không giúp làm giảm thời gian mắc bệnh.

Thứ hai là men vi sinh. Đây là loại dược chất bổ sung vi khuẩn có lợi. Nó giúp cân bằng hệ vi sinh đường ruột, ức chế sự phát triển của các vi khuẩn có hại. Chẳng hạn như E.Coli, lỵ trực trùng, Clostridium sp,…

Men vi sinh hỗ trợ tiêu chảy
Men vi sinh

Thứ ba là hoạt chất Attapulgite hay than hoạt tính. Nhóm chất này có tác dụng hấp phụ các chất độc hại trong đường ruột. Cũng như giúp giảm lượng hơi dư thừa tồn tại trong ruột.

Thứ tư là loại thuốc cầm tiêu chảy theo cơ chế bảo vệ niêm mạc ruột bị tổn thương. Đó chính là Diosmectite, với biệt dược rất phổ biến là Smecta. Thuốc này giúp giảm triệu chứng tiêu phân lỏng ở trẻ em và người lớn. Ngoài ra, nó còn giúp điều trị triệu chứng đau liên quan đến thực quản, dạ dày và đại tràng.

Smecta cầm tiêu chảy
Smecta cầm tiêu chảy

Trong những trường hợp bệnh mãn tính, thuốc cầm tiêu chảy tác dụng giảm nhu động ruột sẽ được ưu tiên. Bởi vì hầu hết những trường hợp bệnh mãn tính không phải do nhiễm khuẩn. Vì vậy, điều trị triệu chứng quan trọng hơn điều trị tác nhân gây bệnh.

4.3. Việc sử dụng kháng sinh trong tiêu chảy

Thuốc kháng sinh chỉ được sử dụng trong những trường hợp đặc biệt sau đây:

  • Tiêu chảy phân có máu.
  • Nghi ngờ có mất nước nặng.
  • Có kèm theo một bệnh nhiễm khuẩn ở các cơ quan khác. Chẳng hạn như viêm ruột cấp tính, viêm phổi, viêm họng, viêm thực quản,…
  • Có xét nghiệm xác định bệnh nhân nhiễm Giardia hoặc amip.

5. Phòng bệnh

Những biện pháp phòng bệnh bao gồm:

  • Nuôi con bằng sữa mẹ
  • Ăn chín uống chín. Sử dụng nguồn nước sạch, hợp vệ sinh.
  • Rửa tay trước khi ăn, trước khi chế biến thức ăn, sau khi đi vệ sinh.
  • Giữ vệ sinh môi trường, xử lý rác thải đúng quy định, diệt ruồi, gián.
  • Xử lý phân hợp vệ sinh, an toàn.
  • Văc xin phòng bệnh tiêu chảy bao gồm: Văc xin phòng Rotavirus (Rotarix, Rotateq), phòng bệnh tả (mORCVAX), phòng bệnh thương hàn (Typhoid VI).
Nuôi con bằng sữa mẹ
Nuôi con bằng sữa mẹ

Hy vọng với những thông tin mà bài viết đã cung cấp, bạn đọc sẽ hiểu rõ hơn về bệnh tiêu chảy. Từ đó, các bạn sẽ biết được cách phòng bệnh, cũng như hạn chế được những biến chứng nguy hiểm mà bệnh có thể gây ra. Đặc biệt là những đối tượng cần được bảo vệ như trẻ em và người cao tuổi.

Tài liệu tham khảo:

  1. Saurabh Seth, “Causes of Diarrhea and Tips for Prevention”, đăng nhập ngày 26-09-2019, tại website https://www.healthline.com
  2. Mayo Clinic Staff, “Diarrhea”, đăng nhập ngày 16-06-2020, tại website https://www.mayoclinic.org
  3. Cynthia Taylor Chavoustie, “What you should know about diarrhea”, đăng nhập ngày 04-06-2020, tại website https://www.medicalnewstoday.com
  4. Medline Plus Staff, “Diarrhea”, đăng nhập ngày 27-07-2016, tại website https://medlineplus.gov

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *